De mate waarin dit vertaald wordt naar concrete ambities en oplossingen valt echter tegen, maar verschild wel per partij. CDA, VVD en D66 lijken de meest concrete plannen en voorstellen te hebben liggen om de kenniseconomie naar een hoger plan te trekken.

Een vijftal gemeenschappelijke thema’s kan worden onderscheiden:

• Verbeterde samenwerking tussen onderwijs, kennisinstituten en het bedrijfsleven
• Focus aanbrengen in de innovatie agenda en het bundelen van bijhordende subsidiestromen
• Stimuleren van innovatief ondernemerschap
• Het binnenhalen van buitenlandse kenniswerkers en bedrijven
• Inzetten op innovatiethema’s duurzaamheid, biotechnologie en zorg

Thema’s die al eerder door het innovatieplatform zijn aangedragen en op de agenda gezet. Diezelfde thema’s komen ook terug in de recentelijk gepubliceerde economische agenda van het innovatieplatform. Hoe denkt men nu toch eindelijk weer aan de internationale top te komen op innovatief gebied als men het beleid alleen beleid laat en niet ten uitvoer brengt? Stuk voor stuk zijn de genoemde agendapunten ook mijn inziens belangrijk, maar ze blijven ook niet meer dan dat: agendapunten. Tijd voor actie zou ik zeggen.

Laten we als Nederland nu eens streven naar de nummer 1 plek der innovatieve landen. Zie verplichte bezuinigingen als een ultieme kans om efficiëntere en vernieuwende diensten en producten te ontwikkelen. Focus de geldstromen en inspanningen op specifieke innovatieve sectoren in plaats van een generiek beleid. Kijk eens verder dan alleen de eigen landsgrenzen en zet in op duurzame samenwerking binnen de Europese unie.

Ideeën en ondernemende mensen zijn er genoeg in Nederland. Het wordt alleen tijd dat de politiek ook eens echt werk maakt van het beleid dat zij al jaren pretendeert uit te voeren en een klimaat schept om Nederland ook daadwerkelijk naar de top van innovatieve landen te brengen.

Overigens moet ik wel eerst melden dat ik zowel deze als vorige week gefocust heb op de onderwerpen aangaande innovatie en hoe Nederland als kenniseconomie weer naar de top van de wereld gebracht kan worden. Uiteraard hebben alle partijen veel over onderwijs en verduurzaming van de economie (beiden ook uit te leggen als elementen voor innovatie) opgenomen, maar die zijn bewust buiten het overzicht gehouden om de vergelijking scherp te houden.

Om te beginnen weer een korte analyse: het woord innovatie of innovatief komt in het D66 verkiezingsprogramma 61 keer voor, Groen Links doet het af met 8 keer en in het programma van de SP komt het woord geen één keer voor.  Geen van de programma’s wijdt een specifiek hoofdstuk aan het onderwerp innovatie of de kenniseconomie, hoewel het D66 wel als onderdeel van het hoofdstuk over werk en inkomen uitgebreider in gaat op innovatie.

D66 over innovatie

• Het creëren van topinstituten door concentratie van kennis en onderzoek
• Invoering van een “blue card” systeem om het binnenhalen van kennismigranten te versimpelen
• Het opzetten van ‘centers of excellence’ om kennis en onderzoek te concentreren (voorbeelden die genoemd worden: Food Valley bij Wageningen, technologie center of excellence bij de universiteit Eindhoven)
• Het realiseren van betere verbinding tussen kenniscentra en de praktijk om wetenschappelijke inzichten toepasbaar te maken
• Minder collectieve subsidieregelingen, maar werken met garantieregelingen. De overheid kan hierbij meefinancieren in de startfase van jonge bedrijven
• De overheid moet meer dienen als startklant door innovatief inkoopbeleid
• Het bevorderen van open source technologie en het moderniseren van patent- en auteursrecht
• Het stimuleren van creatieve ondernemers door meer aandacht te geven aan huisvesting van kleine culturele ondernemers
• Bevorderen van “cradle to cradle” denken in de industrie om afvalstromen te kunnen beheersen
• Inspanningen binnen de Europese Unie om “een mondiaal concurrerende, dynamische en innovatieve kenniseconomie te worden.”
• Het bundelen van onderzoeksgelden en subsidies van verschillende ministeries via één loket. Senter Novem kan dan sluiten
• Het beter op elkaar laten aansluiten van hoger onderwijs, onderzoek en het bedrijfsleven (mede door het stimuleren van ‘open innovatie’)
• Investeren in innovatieve zorgaanbieders en bedrijven die focussen op biomedische  ontwikkelingen

Groenlinks over innovatie

• Kansen geven aan kleine bedrijven op overheidsopdrachten, zodat (groen) innovaties sneller op de markt gebracht kunnen worden
• Meer investeringen in kennisontwikkeling en opleidingen op het gebied van energie, klimaat en efficiënt omgaan met natuurlijke hulpbronnen
• Sterke focus op groene / duurzame innovaties in Nederland
• Nederland ijvert op Europees niveau dat
  • een groot deel van de EU begroting wordt besteed aan onderwijs, ontwikkeling en onderzoek
  • De resultaten van publiek gefinancierd onderzoek gratis toegankelijk worden
  • Het MKB makkelijker mee kan dingen naar onderzoeks- en ontwikkelingsgelden

SP over innovatie

• Beschikbaar stellen van meer geld voor onafhankelijk onderzoek, waarbij opdrachtgevers zich houden aan de gedragscode onafhankelijke onderzoek van de KNAW

Ook in de deze week doorgenomen verkiezingsprogramma’s staat het streven naar Nederland als kennisland expliciet opgenomen. Echter ook in deze verkiezingsprogramma’s ontbreekt het aan een heldere ambitie. Wel onderscheiden de programma’s zich op de mate van aandacht aan innovatie binnen de Nederlandse economie en een visie hoe de Nederlandse kenniseconomie verder kan worden ontwikkeld.

Volgende week in het laatste deel een vergelijk van de zes doorgenomen programma’s en een bespreking van de belangrijkste programmapunten.

Deze en komende week zal ik de punten betreffende innovatie uit de verkiezingsprogramma’s hier samenvatten. Deze week de eerste drie partijen: CDA, PvdA en VVD.

Om te beginnen eerst eens wat analyses. Als wordt gekeken naar de inhoudsopgave valt op dat CDA een heel hoofdstuk aan innovatie wijdt, waar de VVD een specifieke paragraaf opneemt en de PvdA geen apart stuk wijd aan innovatie. Daarbij moet gezegd worden dat het CDA ook onderwijs onder datzelfde hoofdstuk schaart, terwijl de andere twee partijen daar aparte hoofdstukken aan wijden. Ook als we een korte telling doen komt het CDA er het best vanaf: 45 keer wordt het woord innovatie of innovatief genoemd. Het VVD laat dit 36 keer vallen en de PvdA 15 keer.

Nu zeggen aantallen van woorden natuurlijk niet veel, dus hieronder een korte samenvatting uit de voorlopige verkiezingsprogramma’s van de verschillende partijen.

CDA over innovatie

• Betere samenwerking tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen
• Meer samenhang tussen wetenschap, toegepast onderzoek en innovatiebeleid
• Versterken van een innovatieversterkend klimaat door specifiek beleid en fiscale faciliteiten
• Omvormen van het innovatieplatform tot een Innovatieraad, met als taak de strategische kennis- en innovatieagenda te coördineren. Daarnaast worden de innovatieprogramma’s van verschillende ministeries samengevoegd
• Voortzetten van de WBSO, innovatiebox en vouchers en kenniswerkersregeling
• Samenvoegen van kennisinstituten KNAW en NWO met universiteiten
• Inspelen op Europese innovatie programma’s zoals die van het Europees Instituut voor Innovatie en Tecnhologie
• Bevorderen van toepassingsgericht onderzoek op het HBO

VVD over innovatie

• Aantrekkelijker maken voor buitenlandse investeerders om te investeren in innovatie Nederlandse bedrijven.
• Aantrekkelijke maken voor buitenlandse bedrijven zich in Nederland te vestigen
• Het innovatiebeleid moet vereenvoudigt en gemoderniseerd worden:
  • Nadruk op een samenspel tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven
  • Het onderbrengen van het onderzoeks- en innovatiebeleid en bijhorende geldstromen bij één ministerie en Agentschap NL (voorheen Senter Novum) fors inkrimpen
  • Schrappen van kleine, specifieke innovatiesubsidies
  • Het beschikbaar maken van kennis van universiteiten en andere instituten aan het bedrijfsleven onder coördinatie van het nieuwe ministerie
  • Inzet op een bio-based economy

PvdA over innovatie

• Selectiever toekennen van onderzoeksmiddelen aan de beste onderzoeksgroepen door het aanbrengen van focus in het innovatiebeleid en kritischer omgaan met overlap tussen verschillende instellingen
• Financiële continuïteit waarborgen voor bewezen succesvolle programma’s, waarbij de maatschappelijke waarde van onderzoek moet meewegen
• Ontsluiten van kennis voor het MKB door samenwerking met kennisinstellingen te stimuleren
• Inzetten van de inkoopkracht van overheden om innovatie aan te jagen
• Stimuleren van ondernemerschap daar dit de bron is van innovatie en economische groei
• De nadruk en regie op innovatie, R&D, ontwerp en aansturing in de Nederlandse maakindustrie

Het lijkt dat alledrie de partijen hoog inzetten op Nederland als kennisland. Terugkerende thema’s zijn de samenwerking tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen en een herverdeling van innovatie subsidies. Verschillen zijn er ook: zo lijkt het CDA vooral te willen voortborduren op bestaande instituten en subisidieregelingen, terwijl de VVD de nadruk legt op het vereenvoudigen en afslanken van het innovatiebeleid. In het PvdA programma is innovatie niet expliciet als partij standpunt opgenomen, maar wordt het bij verschillende voorstellen benoemd.

Aandacht voor innovatie lijkt er te zijn, maar het ontbreekt er in alle plannen mijns insziens nog aan heldere ambities voor Nederland als kennisland in de internationale context en een duidelijke visie over hoe dit in samenspel tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid kan worden gestimuleerd.

Volgende week inzicht in de innovatie agenda’s van de SP, Groenlinks en D66.